درس يازدهم ب - عصر امام سجاد عليه السّلام دوران امام سجاد عليه السّلام را مىتوان به 2 مرحله تقسيم كرد : مرحلهء نخست بعد از شهادت امام حسين عليه السّلام و تزلزل حكومت امويان و سرانجام واژگونى سفيانيان و روىكار آمدن مروانيان و درگيرى بنى اميه باهم و گرفتارىشان به قيام‌ها و شورش‌ها تا تثبيت حكومت مروانيان و مرحلهء دوم از زمان حكمرانى حجاج و شكست عبد الله بن زبير « 1 » در مكه تا شروع نهضت عباسيان مربوط به دورهء نخست امامت امام باقر عليه السّلام نيز مىشود .

--> ( 1 ) . فرمانروايى عبد الله بن زبير در مكه ، از زمانىكه از بيعت با يزيد خوددارى كرد و مردم را به سوى خود فراخواند ، تا سال 72 ، كه به دست سپاهيان حجاج كشته شد ، 12 سال طول كشيد كه ابن عبد ربه در كتاب « العقد الفريد » از آن به آشوب ابن زبير ياد مىكند . بعد از مرگ معاويه ، آنگاه كه حاكم مدينه از ابن زبير براى يزيد بيعت خواست ، او براى فرار از بيعت با يزيد ، همزمان با امام حسين به مكه رفت ، و در آنجا چندان مورد توجه مردم قرار نمىگرفت ؛ ازاين‌رو اقامت امام حسين را در مكه خوش نداشت و به امام حسين مىگفت اگر از من مثل تو دعوت مىكردند ، من نيز به عراق مىرفتم ؛ او بعد از شهادت امام حسين پرچم مخالفت با يزيد را برافراشت و يزيد در سال 62 هجرى مسلم بن عقبه را با سپاهى براى سركوبى شورش مردم مدينه و عبد الله بن زبير ، نخست به مدينه و سپس به مكه فرستاد . ولى مسلم بعد از رخداد حرّه هنگامىكه به سوى مكه روانه بود ، در راه مرد و حصين بن نمير ، جانشين او ، همراه لشگر شام به مكه آمد و در سال 64 هجرى آن‌جا را با منجنيق گلوله باران كرد و پرده‌هاى كعبه سوخت ؛ ولى در خلال جنگ خبر مرگ يزيد به مكه رسيده و سپاه شام سست شد و حصين به ابن زبير پيشنهاد كرد كه با او بيعت كند و وى را به شام ببرد و آنجا به حكومت بنشاند . ولى ابن زبير نپذيرفت . بعد از مرگ يزيد تمام سرزمين‌هاى اسلامى جز اردن با ابن زبير به‌عنوان خليفه بيعت كردند و حكومت او را پذيرفتند ؛ ولى بنى اميه در جابيه مروان را به حكومت برگزيدند و او مخالفانش را در شام از سر راه برداشت و بعد از او عبد الملك پسرش خليفه شد . عبد الملك بعد از شكست دادن مصعب بن زبير ، برادر عبد الله بن زبير ، حجاج ابن يوسف را از عراق براى سركوبى او به مكه فرستاد . حجاج مدتى مكه را محاصره كرد و منجنيق بر كوه ابو قبيس گذاشته و شهر مكه و كعبه را با -